Agresja po alkoholu, czyli jak alkohol wpływa na zmianę zachowania

Jednym z wielu przykrych następstw nadmiernego spożycia alkoholu są niekontrolowane zachowania agresywne. Czym jest spowodowana agresja po alkoholu oraz jak można z nią walczyć? Choć nauka bez trudu wyjaśnia, jak procenty wyłączają hamulce moralne, to perspektywa psychologiczna i prawna pozostaje bezkompromisowa. Najważniejsze jest jedno - alkohol może nasilać impulsywne reakcje, ale nie usprawiedliwia przemocy, gróźb ani naruszania czyjejś nietykalności.

Czym jest spowodowana agresja po spożyciu alkoholu?

Napoje alkoholowe są obecne w życiu większości z nas. Korzystamy z nich podczas imprez rodzinnych, spotkań z przyjaciółmi czy wielu innych uroczystości. Kieliszek ulubionego wina umili niejeden romantyczny wieczór, a schłodzone piwo przyniesie ulgę w upalne letnie popołudnie. Jednak alkohol to nie same korzyści. Z jego spożyciem niekiedy wiążą się pewne zagrożenia.

Nadmierne spożycie napojów wyskokowych prowadzi do uzależnienia oraz wywołuje różnego rodzaju zachowania nieakceptowane przez ogół społeczeństwa. To prawda, że po wypiciu znacznej dawki alkoholu następuje faza rozluźnienia i przyjemnego relaksu, jednak przekroczenie pewnej granicy skutkuje szeregiem zaburzeń zachowania, takich jak nagłe zmiany nastroju, kłótliwość czy nerwowość. Skutki takiego stanu rzeczy mogą być opłakane.

Jakie są przyczyny agresji po alkoholu? Jak zazwyczaj wygląda obraz kliniczny pacjenta z tą przypadłością? Przyjrzyjmy się temu bliżej.

Zachowania agresywne po alkoholu – przyczyny

Trunki wysokoprocentowe są częstą przyczyną tracenia kontroli nad swoim zachowaniem, ponieważ osoba w stanie znacznego upojenia z kieliszka na kieliszek przestaje logicznie myśleć. W efekcie zaczyna mówić i robić rzeczy, o które wcześniej sama by siebie nie podejrzewała. Stan ten wiąże się z szeregiem głębszych problemów psychologicznych i emocjonalnych, które dotykają osoby pijące i uzależnione.

Do najczęstszych trudności i zachowań występujących w tym stanie należą:

- poczucie wewnętrznej pustki oraz ogromny ból wewnętrzny,

- nieumiejętność regulowania własnych emocji,

- obniżone poczucie własnej wartości, na które cierpi wiele osób uzależnionych od środków psychoaktywnych, w tym od alkoholu,

- gwałtowne zmiany nastrojów u osób znajdujących się pod wpływem alkoholu,

- wykazywanie wyraźnych skłonności do agresji.

Dlaczego alkohol sprzyja zachowaniom agresywnym? Powodem jest jego wpływ na ośrodkowy układ nerwowy. Po wypiciu alkoholu mózg gorzej hamuje impulsywne reakcje, słabiej ocenia ryzyko i łatwiej błędnie odczytuje sygnały społeczne. Człowiek pod wpływem alkoholu może szybciej odebrać neutralne słowa jako atak, gorzej przewidzieć skutki swojego zachowania i łatwiej wejść w konflikt. Właśnie z tego często wynika agresja po alkoholu.

Nie u każdej osoby alkohol wywołuje agresję i zachowania impulsywne. Są jednak grupy, u których ryzyko gwałtownych reakcji po spożyciu alkoholu jest większe.

Agresja słowna po alkoholu – kiedy jest sygnałem problemu?

Agresja słowna po alkoholu bywa bagatelizowana, bo nie zawsze zostawia widoczne obrażenia. Nie oznacza to jednak, że jest mniej szkodliwa. Wyzwiska, groźby, poniżanie, szantaż emocjonalny i zastraszanie mogą niszczyć poczucie bezpieczeństwa bliskich tak samo jak przemoc fizyczna.

Jeśli po wypiciu alkoholu regularnie pojawiają się krzyki, oskarżenia, kontrolowanie partnera, wzbudzanie strachu albo upokarzanie domowników, nie warto tłumaczyć tego „gorszym dniem”. Powtarzalna agresja po alkoholu jest sygnałem, że potrzebna jest pomoc specjalisty i jasne granice w relacji.

U kogo najczęściej pojawia się agresja w przypadku nadmiernego spożycia alkoholu?

Ryzyko agresji po alkoholu rośnie wtedy, gdy alkohol nakłada się na wcześniejsze trudności emocjonalne, biologiczne lub społeczne. Do czynników, które mogą zwiększać podatność na agresywne zachowania po spożyciu alkoholu, należą:

- pacjenci, których obraz kliniczny wskazuje na silne zaburzenia osobowości, które sprowadzają się głównie do osobowości borderline, czyli osobowości chwiejnej emocjonalnie. Powyższa przypadłość sprawia, że pacjent niejednokrotnie nie umie kontrolować swojego zachowania i często wybucha gniewem czy dopuszcza się różnorakich aktów agresji,

- pacjenci, którzy w dzieciństwie byli zaniedbywani przez rodziców, byli ofiarami przemocy w rodzinie lub chociażby jej świadkami,

- pacjenci, których obraz kliniczny wskazuje na uszkodzenia układu nerwowego na skutek komplikacji okołoporodowych,

- pacjenci o określonym temperamencie lub tacy, których do zachowań agresywnych zachęca najbliższe otoczenie,

- pacjenci, u których pojawiają się genetyczne skłonności do przemocy i nadmiernego spożycia alkoholu,

- pacjenci z wysokim poziomem testosteronu lub niskim poziomem aktywności serotoniny.

Alkohol bardzo często jedynie zaostrza wybuchy agresji u takich osób, jednak przyczyn takich zachowań należy szukać dużo głębiej. We wszystkich powyższych przypadkach nawet sporadyczne i okolicznościowe spożycie alkoholu może skutkować nagłymi wybuchami agresji. Jak z nimi walczyć?

Agresja po odstawieniu alkoholu – skąd się bierze?

Agresja po odstawieniu alkoholu może pojawić się u osób, które są uzależnione albo długo nadużywały alkoholu. Organizm domaga się kolejnej dawki, a napięcie rośnie. Wtedy mogą wystąpić rozdrażnienie, bezsenność, lęk, poty, drżenie rąk, wybuchy gniewu i trudność z kontrolą emocji.

Nie każda złość po przerwaniu picia oznacza zespół abstynencyjny, ale nagłe odstawienie alkoholu po długim ciągu może być niebezpieczne. Jeśli pojawiają się majaczenie, drgawki, silny lęk, omamy albo gwałtowne pobudzenie, potrzebna jest pilna pomoc medyczna.

Agresja po alkoholu – jak reagować?

Gdy pojawia się agresja po alkoholu, najważniejsze jest bezpieczeństwo. Nie warto prowadzić długich rozmów z osobą pijaną, prowokować jej ani udowadniać swoich racji w chwili, gdy traci kontrolę. Taka rozmowa zwykle nasila konflikt.

W sytuacji zagrożenia należy:

- odsunąć się od osoby agresywnej, jeśli jest to możliwe,

- zabrać dzieci i inne osoby narażone na przemoc w bezpieczne miejsce,

- nie odbierać agresji jako „normalnego skutku picia”,

- nie ukrywać powtarzających się incydentów przed bliskimi,

- wezwać pomoc, jeśli pojawia się groźba, przemoc fizyczna albo ryzyko eskalacji.

Jeśli agresywny alkoholik zagraża domownikom, należy zadzwonić pod numer alarmowy 112. Osoby doświadczające przemocy domowej mogą też skorzystać z bezpłatnej pomocy Ogólnopolskiego Pogotowia dla Osób Doznających Przemocy Domowej „Niebieska Linia” pod numerem 800 120 002. Numer działa całodobowo.

Agresja po alkoholu – jak z tym walczyć?

Agresja po alkoholu wymaga pracy nad piciem, emocjami i odpowiedzialnością za własne zachowanie. Samo przepraszanie po wytrzeźwieniu zwykle nie wystarcza, jeśli sytuacja się powtarza. Potrzebny jest konkretny plan - ograniczenie lub odstawienie alkoholu, konsultacja ze specjalistą i terapia.

Co ciekawe, za samokontrolę i zachowanie człowieka w dużej mierze odpowiada aktywność jednego z neuroprzekaźników działających w naszym mózgu, czyli serotoniny. Nieprawidłowe działanie receptorów serotoninowych może być przyczyną zwiększonej pobudliwości i wysokiego poziomu agresji. Spożycie alkoholu może dodatkowo potęgować agresywne odruchy. Jednak przy odpowiednio zastosowanym leczeniu farmakologicznym oraz wsparciu terapeuty uzależnień pacjent jest w stanie zwalczyć niekontrolowaną agresję.

Mając w pamięci fakt, że przyczyn zachowań agresywnych niekiedy należy szukać głębiej, nasuwa się trafny wniosek, iż w celu zidentyfikowania źródła problemu warto zwrócić się do doświadczonego psychoterapeuty. Jeśli problem dotyczy osoby uzależnionej od alkoholu, najlepszym krokiem będzie przekonanie chorego do leczenia odwykowego. Doświadczony terapeuta uzależnień odpowiednio pokieruje całym procesem terapeutycznym, aby przyniósł on jak najlepsze rezultaty dla chorego oraz jego najbliższego otoczenia.

Pomoc może obejmować terapię indywidualną, terapię uzależnień, konsultację psychiatryczną, grupy wsparcia oraz terapię dla członków rodziny. Z leczenia uzależnień można korzystać w poradniach, oddziałach dziennych i placówkach stacjonarnych. Pamiętaj, że do poradni leczenia uzależnień nie jest potrzebne skierowanie.

FAQ

Z czego wynika agresja po alkoholu?

Agresja po alkoholu wynika najczęściej z osłabienia samokontroli, gorszej oceny sytuacji, silnych emocji i trudności z hamowaniem impulsów. Alkohol może też zaostrzać problemy, które istnieją wcześniej, na przykład zaburzenia osobowości, traumę, niską samoocenę albo uzależnienie.

Czy agresja po alkoholu oznacza alkoholizm?

Nie zawsze. Agresywne zachowanie może wystąpić także po jednorazowym wypiciu zbyt dużej ilości alkoholu. Jeśli jednak agresja, utrata kontroli, konflikty i picie mimo szkód powtarzają się, warto skonsultować się ze specjalistą terapii uzależnień.

Jak reagować na agresję słowną po alkoholu?

Nie należy jej bagatelizować. W chwili awantury najlepiej przerwać rozmowę, zadbać o bezpieczny dystans i wrócić do tematu dopiero wtedy, gdy osoba jest trzeźwa. Jeśli agresja słowna obejmuje groźby, zastraszanie lub poniżanie, warto szukać wsparcia psychologicznego albo pomocy w instytucjach przeciwdziałających przemocy.

Czy agresja po odstawieniu alkoholu jest normalna?

Rozdrażnienie i napięcie mogą pojawić się po przerwaniu picia, szczególnie u osób uzależnionych. Nie oznacza to jednak, że agresję wolno akceptować. Przy silnych objawach odstawienia, drgawkach, majaczeniu lub gwałtownym pobudzeniu potrzebna jest pomoc medyczna.

Jak pomóc osobie, która ma problemy z agresją po alkoholu?

Najlepiej rozmawiać z nią wtedy, gdy jest trzeźwa. Warto mówić konkretnie o faktach, skutkach i potrzebie leczenia. Nie należy brać odpowiedzialności za jej zachowanie ani ukrywać przemocy. Jeśli dochodzi do zagrożenia, pierwszeństwo ma bezpieczeństwo domowników.